Уенчы ялгышы
Берникадәр вакыт чыкмаганга күрә нәтиҗә «чыгарга тиеш» дигән ышаныч.

Ун кызылдан соң караның ихтималлыгы һаман 18/37. Тәгәрмәч бернәрсә дә язып бармый һәм беркемгә дә бурычлы түгел.
Ялгыш
If redставкаКызыл18 кызыл санга тигез түләүле ставка. Французча: rouge.Тулысынча уку → has come up ten times, many players feel that blackставкаКара18 кара санга тигез түләүле ставка. Французча: noir.Тулысынча уку → is “due” and bet accordingly. Others feel red is “hot” and bet that. Both are reasoning from a sequence that is already over to a spin that has not happened. In the fair single-zeroтәгәрмәчНульТигез түләүле, дюжина яки баганага бер ставка да капламый торган бердәнбер яшел уяч; казино өстенлегенең чыганагы. Шулай ук: бер нуль, 0.Тулысынча уку → model with independent spinsматематикаБәйсез әйләнешләрТарихка карамастан, һәр әйләнешнең ихтималлыклары бертигез. Бу сайттагы һәр исәпләүнең нигезе.Тулысынча уку →, the next-spin probabilityматематикаИхтималлыкНәтиҗәнең мөмкинлеге, 0 дән 1 гә кадәр яки 0% тан 100% ка кадәр. Бер сан: 1/37 = 2,70%.Тулысынча уку → of black remains 18/37.
Ни өчен ул дөрес кебек тоела
Under the independent fair-wheel model, the proportions of red and black each tend toward 18/37 as the sample grows. This does not require a compensating run of black. After ten initial reds and N further spins, expected red and black counts differ by ten, while the contribution of those initial reds to the total proportion becomes smaller. Actual counts still fluctuate.
Монте-Карло, 1913 елның 18 августы
Casino de Monte-Carlo өстәлләренең берсендә кара рәттән 26 тапкыр чыккан. Якынча унбишенче карадан башлап уенчылар кызылга ябырылган, ставкаларны икеләтә, тагын икеләтә арттырганнар, һәр әйләнеш алдагысыннан «ышанычлырак» тоелган. Казино миллионлаган франк откан. Беренче карадан исәпләгәндә бу сериянең ихтималлыгы 137 миллионнан 1 булган, ә аның кайчан да булса дөнья казиноларының кайсындадыр булу ихтималлыгы бергә тигез диярлек. Уенчы ялгышын Монте-Карло ялгышы дип тә атауның сәбәбе шул.
Гадәти хәл. 44 тән бер тапкыр була.
Уенчылар игътибар итә башлый. Кызыл «чыгарга тиеш».
Өстәл янында кеше күп. Кызылга ставкалар һәр оттырудан соң икеләтелә.
Байлыклар югалтыла. Һәр яңа кара кызылны тагын да ышанычлырак итеп күрсәтә.
Серия тәмамлана. Казино үзенең серия икәнен «белә» алмаган сериягә каршы куючы кешеләрдән миллионлаган франк откан.
Кайнар кул
Серия барганга күрә төскә кую — шул ук хата, тик киресенчә: серия тәмамланыр урынына дәвам итәр дип көтелә. Психологлар моны кайнар кулмифКайнар кулОтышлар сериясе яки бер нәтиҗәнең сериясе тагын шундыйны ихтималрак итә дигән ышану. Тәгәрмәч янында бу — киресенә әйләндерелгән уенчы ялгышы.Тулысынча уку → дип атый, Гилович, Валлоне һәм Тверскийның 1985 елгы тикшеренүе буенча: алар баскетболда ыргытуларда серияләр эзләгән һәм очраклылыктан артык бернәрсә дә тапмаган. 2018 елда Миллер белән Санхурхо тестның үзе кыйшык булганын күрсәткән: кыска язмада уңышлы ыргытудан соң ук уңышлы ыргытулар өлеше уртача уенчының гомуми күрсәткеченнән түбәнрәк чыга, шуңа күрә бөтенләй «кайнар кулы» булмаган уенчы бераз «салкын» булып күренә. Төзәтелгәч, шул ук мәгълүмат уртача «кайнар кул» күрсәтә. Кеше «кызып» китә ала; тәгәрмәчнең формасы юк. Кайбер уенчылар ике ышануны бергә тота: серия «артык озын» булганчы дәвам итә, аннары тәмамлана. Гадел тәгәрмәчтә һәр вариантның көтелгән кыйммәтематематикаКөтелгән кыйммәтОзын арада бер ставкага уртача нәтиҗә. Һәр стандарт Европа ставкасы өчен ставканың −1/37 өлеше.Тулысынча уку → төсне тәңкә ыргытып сайлаудагы кебек: ставканың −2,70% ы.
Чын өстәлдә
Croson and Sundali (2005) watched 18 hours of security video from one double-zero table at a large casino in Reno: 139 players placing 24,131 bets. On the even-money betsставкаТигез түләүле ставкаКызыл/кара, так/җөп, зур/кечкенә. 18 сан, 1:1 түли.Тулысынча уку →, players were about evenly divided between following short runs and opposing them. After five of a kind in a row they leaned against the run, and after six or more, 85% of their bets were on the other side. The same players showed the hot hand about themselves: after a win on the numbers they covered 13.6 numbers on the next spin on average, against 9.2 after a loss. The study found no statistically significant evidence of wheel bias. These are observations from one table, and the authors discuss alternative explanations for changes in betting after wins.
Казинодан читтә
Шул ук тарту чын карарлар кабул ителгән җирдә дә күренә. Клотфелтер белән Кук (1993) Мэрилендның көндәлек саннар уенын күзәткән: сан тартып чыгарылуга ук аңа куелган акча кискен кимегән һәм торгызылу өчен айлар кирәк булган, гәрчә тиражның хәтере юк. Чен, Московиц һәм Шу (2016) аны профессионаллар арасында тапканнар. АКШның сыену бирү буенча судьялары алдагы эшне канәгатьләндергән булсалар, киләсен кире кагу ихтималлыгы 3,3 процент пунктка кадәр югарырак булган. Бейсбол судьялары страйк игълан иткәннән соң яңадан страйк игълан итүгә 1,5 пунктка азрак мәеллерәк булган, ә катлаулы ыргытуларда — икеләтә артык. Даими түләү алучы кредит хезмәткәрләре белән кыр экспериментында карарларның 9% ка кадәре шулай кире борылган. Эшләр очраклы тәртиптә килгән, шуңа күрә соңгы карар киләсе турында бернәрсә дә әйтмәгән, нәкъ соңгы әйләнеш киләсе турында бернәрсә дә әйтмәгән кебек.

Кире уенчы ялгышы
Философ Иан Хакинг (1987) өченче вариантка исем биргән. Кемдер бүлмәгә керә, бер пар сөякнең ике алтылык белән төшкәнен күрә һәм аларны инде күп тапкыр ыргытканнар дигән нәтиҗә ясый. Һәр ыргытуның ике алтылык булу ихтималлыгы бертигез, кичнең беренчесе булсын, меңенчесе булсын, шуңа күрә бу күренеш уенның күпме дәвам итүе турында бернәрсә дә әйтми. Рулеткада бу — сигез кызыл күрсәткән тактага килеп, моның өчен өстәл берничә сәгать әйләнгәндер дип хәл иткән уенчы. Гадәти ялгыш узганны киләсе әйләнешкә күчерә; бусы сирәк күренешне беркем дә күрмәгән узганга күчерә.
Моңа ышанган психолог
Ялгышның галим яклаучылары да булган. Немец психологы Карл Марбе һәрберсендә 49 152 туу теркәлгән дүрт реестрны карап чыккан, рәттән малайларның яки кызларның иң озын сериясе 17 булуын тапкан һәм озын серияләр очраклылык рөхсәт иткәннән сирәгрәк, димәк, серия икенче нәтиҗәне ихтималрак итә дигән нәтиҗә ясаган. Очраклылык үзе башкача әйтә: 196 608 туу эчендә 17 һәм аннан озынрак серия якынча бишкә дүрт очракта очрый. Марбе нәкъ очраклы эзлеклелек ничек күренсә, шуны тапкан. Бу очракны Эпстайн (2013) сөйли; «Рулеткада серияләр ихтималлыгы» рулетка вариантын китерә.

Ялгыш кагылмый торган урын
If the wheel were physically biased, past spins would be informative, because they would be evidence about the pocketsҗиһазУячРоторда номерланган 37 бүлекнең берсе. Шулай ук: ячейка, касәчек.Тулысынча уку → rather than about luck. That is the Lab’s subject. The sample required depends on the size of the bias, the test and the acceptable error rates. A short streak alone does not distinguish bias from chance; comparing explanations also requires assumptions about how plausible each was before the data.
Сораулар
Юк. Ул теләсә нинди бәйсез кабатлана торган вакыйгага кагыла: сөякләр, тәңкәләр, лотерея саннары.
With more independent spins, the proportions tend toward their probabilities; they do not have to be close after any fixed number. Standard single-zero bets have an expected lossматематикаКөтелгән югалтуКөтелгән кыйммәтне куелган гомуми суммага тапкырлау; сессия яки чор дәвамында уртача югалтылган сумма.Тулысынча уку → of 2.70% of turnoverакчаӘйләнешСессия яки чор дәвамында куелган гомуми сумма, яңадан куелган отышларны да санап. Шулай ук: handle, action.Тулысынча уку →, but your actual result can be far from that average.
Уртачалар законы юк. Зур саннар законыматематикаЗур саннар законыСынаулар саны арткан саен, бәйсез нәтиҗәләрнең уртачасы көтелгән кыйммәткә якынлаша.Тулысынча уку → бар, һәм ул сыеклану аркылы эшли.
Күңелле математика
Башта үзегез чишеп карагыз. Һәр чишелеш яшерелгән; әзер булгач ачыгыз.
10 ыргытудан соң тәңкә 7 герб һәм 3 решка күрсәтә. 1 000 ыргытудан соң 517 герб һәм 483 решка күрсәтә. Решкалар куып җиттеме?
Чишелешне күрсәтү
Җавап Юк. Аерма 4 тән 34 кә кадәр үсте. Нисбәт кенә тигезлеккә якынайды.
The ratio of heads to tails fell from 7/3, about 2.33, to 517/483, about 1.07. This example illustrates how a proportion can move closer to one-half while the count difference grows.
The gap between them grew, from 4 to 34. With a fair coin a gap of around 30 after 1,000 tosses is ordinary: the typical gap grows roughly with the square root of the number of tosses, while the ratio settles toward 1.
Nothing pulled the tails back. The early surplus of heads was diluted by the next 990 tosses, not corrected.
Тәңкәне дүрт тапкыр ыргытыгыз һәм гербтан соң килгән ыргытуларга гына карагыз. Аларның нинди өлеше герб? Моны 16 мөмкин эзлеклелекнең һәрберсе өчен исәпләгез һәм өлешләрнең уртачасын алыгыз. Ул 50% мы?
Чишелешне күрсәтү
Җавап Юк. Ул 17/42, якынча 40,5%. Шулай караганда, гадел тәңкә гербтан соң «суынган» кебек тоела.
16 эзлеклелекне язып чыгыгыз (Г — герб, Р — решка). Аларның икесендә, РРРР һәм РРРГ та, беренче өч ыргытуда герб юк, шуңа күрә гербтан соң бернәрсә дә килми; 14 кала.
Һәрберсендә гербтан соң килгән ыргытуларны алыгыз һәм аларның нинди өлеше герб икәнен табыгыз. ГГГГ 3 тән 3 бирә. ГГГР 3 тән 2 бирә. ГРГР 2 дән 0 бирә. 14 енең барысын да карап чыкканда: алты эзлеклелек 0 бирә, дүртесе 1/2, берсе 2/3 һәм өчесе 1 (ГГГГ, РГГГ һәм РРГГ).
Өлешләрне кушыгыз: 4 × 1/2 + 2/3 + 3 = 17/3. 14 кә бүлегез: 17/42 ≈ 40,5%.
Бер ыргыту да решкага өстенлек бирми; һәрберсе 50–50. Кыйшаю эзлеклелек саен уртача алудан килә: гербларга бай эзлеклелектә карау өчен ыргытулар күп, ләкин ул бер генә тапкыр санала, бер генә гербы булган эзлеклелек кебек. Миллер һәм Санхурхо (2018) 1985 елгы «кайнар кул» тикшеренүе баскетболчыларын нәкъ шулай үлчәгәнен күрсәттеләр, шуңа күрә очраклылыктан артык сызыклы булмаган кебек тоелган уенчылар чынлыкта бераз сызыклырак булган.
Көлке өчен тәнәфес

Сыеклану, төзәтү түгел. Тәгәрмәч беркемгә дә бурычлы түгел.
Чыганаклар
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Ethier, S. N. The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling.
- Epstein, R. A. The Theory of Gambling and Statistical Logic, 2nd ed.
- Croson, R. & Sundali, J. “The gambler’s fallacy and the hot hand: empirical data from casinos.”
- Chen, D. L., Moskowitz, T. J. & Shue, K. “Decision making under the gambler’s fallacy: evidence from asylum judges, loan officers, and baseball umpires.”
- Clotfelter, C. T. & Cook, P. J. “The ‘gambler’s fallacy’ in lottery play.”
- Gilovich, T., Vallone, R. & Tversky, A. “The hot hand in basketball: on the misperception of random sequences.”
- Miller, J. B. & Sanjurjo, A. “Surprised by the hot hand fallacy? A truth in the law of small numbers.”
- Hacking, I. “The inverse gambler’s fallacy: the argument from design. The anthropic principle applied to Wheeler universes.”